رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ این دعا را زیاد میخواند: «يَا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ»: «ای دگرگونکنندهی دلها، قلب مرا بر دین خود استوار بگردان
عَنْ أَنَسٍ رضي الله عنه قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ: «يَا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ»، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، آمَنَّا بِكَ وَبِمَا جِئْتَ بِهِ فَهَلْ تَخَافُ عَلَيْنَا؟ قَالَ: «نَعَمْ، إِنَّ القُلُوبَ بَيْنَ أُصْبُعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ اللهِ يُقَلِّبُهَا كَيْفَ يَشَاءُ».
از اَنَس ـ رضی الله عنه ـ روایت است که گفت: رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ این دعا را زیاد میخواند: «يَا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ»: «ای دگرگونکنندهی دلها، قلب مرا بر دین خود استوار بگردان». گفتم: یا رسول الله، به شما و آنچه آوردید ایمان آوردیم، آیا بر ما بیم داری؟ فرمود: «نَعَمْ، إِنَّ القُلُوبَ بَيْنَ أُصْبُعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ اللهِ يُقَلِّبُهَا كَيْفَ يَشَاءُ»: «آری، قلبهای بندگان میان دو انگشت از انگشتان الله است که هرگونه میخواهد آنها را میگرداند».
- درجه:
- صحیح است
- تخریج:
- به روایت ترمذی و احمد
- درجه:
- صحيح
- تخریج:
- رواه الترمذي وأحمد
منبع: HadeethEnc.com — دانشنامه احادیث نبوی ترجمهشده · همگامسازی: 2026-11-12درباره این منبعگزارش خطا
معنای کلی
بیشترین دعای پیامبر صلی الله علیه وسلم، درخواست پایداری بر دین و طاعت و دوری از انحراف و گمراهی بود. انس بن مالک ـ رضی الله عنه ـ از این که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ این دعا را زیاد میخواند تعجب میکند که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به او خبر میدهد که قلبها میان دو انگشت از انگشتان الله متعال است که هرگونه بخواهد آن را میگرداند. زیرا قلب محل ایمان و کفر است و از این جهت «قلب» نامیده شده که بسیار منقلب (زیر و رو) میشود؛ بلکه از دیگی جوشان هم زودتر و شدیدتر زیر و رو میشود، پس هرکه را الله بخواهد، قلبش را بر هدایت و بر دین ثابت و پایدار نگه میدارد و هرکه را الله بخواهد، دلش را از هدایت به سوی گمراهی دستخوش انحراف میگرداند.
فواید حدیث
- فروتنی پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ و خضوع و تضرع او در برابر پروردگارش و راهنمایی امت به درخواست کردن این مهم از خداوند.
- اهمیت پایداری و ثبات بر دین و اینکه مهم و معتبر، پایان کار است.
- بنده حتی برای یک چشم بر هم زدن هم از اینکه الله او را بر اسلام پایدار بگرداند، بینیاز نیست.
- تشویق به زیاد خواندن این دعا با اقتدا به پیامبر صلی الله علیه وسلم.
- پایداری بر اسلام همان نعمت بزرگی است که باید بنده برایش تلاش کند و پروردگارش را برای آن شکر گوید.