همواره زبانت به ذکر الله تر باشد
عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ بُسْرٍ رضي الله عنه أَنَّ رَجُلاً قَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ شَرَائِعَ الإِسْلاَمِ قَدْ كَثُرَتْ عَلَيَّ، فَأَخْبِرْنِي بِشَيْءٍ أَتَشَبَّثُ بِهِ، قَالَ: «لاَ يَزَالُ لِسَانُكَ رَطْبًا مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ».
از عبدالله بن بُسر رضی الله عنه روایت است که مردی گفت: یا رسول الله، شرایع [و عبادات] اسلام به سبب زیاد بودنشان بر من غلبه یافته است، پس مرا از چیزی خبر بده که به همان چنگ بزنم. فرمود: «لاَ يَزَالُ لِسَانُكَ رَطْبًا مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ»: «همواره زبانت به ذکر الله تر باشد».
- درجه:
- صحیح است
- تخریج:
- به روایت ترمذی و ابنماجه و احمد
- درجه:
- صحيح
- تخریج:
- رواه الترمذي وابن ماجه وأحمد
منبع: HadeethEnc.com — دانشنامه احادیث نبوی ترجمهشده · همگامسازی: 2026-11-12درباره این منبعگزارش خطا
معنای کلی
مردی نزد پیامبر صلی الله علیه وسلم شکایت میبرد که عبادات نافله آنقدر بر وی بسیار و پرشمار شدهاند که به دلیل ضعفش از انجام آنها ناتوان شده است، سپس از پیامبر میخواهد که او را به کار آسان و پر ثوابی راهنمایی کند تا به همان چنگ بزند. پس پیامبر صلی الله علیه وسلم به او توصیه میکند که همواره زبانش به ذکر الله در حرکت باشد و در همه وقت و همه حال تسبیح و تحمید و استغفار و دعا و دیگر اذکار را بگوید.
فواید حدیث
- فضیلت مداومت بر ذکر الله تعالی.
- تسهیل و آسانی اسباب اجر، از فضل بزرگ الله تعالی است.
- برتری بندگان بر یکدیگر به سبب بهرهٔ آنها در ابواب خیر و نیکوکاری است.
- ذکر زیاد الله با زبان از طریق گفتن تسبیح و تحمید (الحمدلله) و تهلیل (لا اله الا الله) و تکبیر و دیگر اذکار توام با همراهی دل، جایگزین بسیاری از طاعات نافله است.
- رعایت حال سوال کنندگان توسط پیامبر صلی الله علیه وسلم، چنانکه به هرکس پاسخ مناسب او را میگفت.