همانا خداوند نیکىها و بدىها را نوشت، سپس آن را روشن ساخت
عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، قَالَ: «إنَّ اللهَ كَتَبَ الحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ، ثُمَّ بَيَّنَ ذَلِكَ، فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا؛ كَتَبَهَا اللهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا؛ كَتَبَهَا اللهُ عِنْدَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ إلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ، وَإِنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا؛ كَتَبَهَا اللهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا؛ كَتَبَهَا اللهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً».
از ابنعباس رضیاللهعنهما روایت است که رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم، در آنچه از پروردگار خود تبارک و تعالی روایت میکند، فرمود: «همانا خداوند نیکىها و بدىها را نوشت، سپس آن را روشن ساخت: پس هر کس قصد نیکى کند و آن را انجام ندهد، خداوند نزد خود براى او یک نیکى کامل مىنویسد؛ و اگر قصد آن کند و انجامش دهد، خداوند نزد خود براى او ده نیکى تا هفتصد برابر، بلکه افزون بر آن مىنویسد؛ و اگر قصد بدى کند و آن را انجام ندهد، خداوند نزد خود براى او یک نیکى کامل مىنویسد؛ و اگر قصد آن کند و انجامش دهد، خداوند تنها یک بدى براى او مىنویسد.»
- درجه:
- صحیح است
- تخریج:
- بخاری و مسلم در کتابهای صحیح خود با همین حروف روایت کردهاند
- درجه:
- صحيح
- تخریج:
- رواه البخاري ومسلم في صحيحيهما بهذه الحروف
HadeethEnc.com — دانشنامه احادیث نبوی ترجمهشده
معنای کلی
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان میکند که الله نیکیها و بدیها را مقدر نموده و سپس برای آن دو ملائکه [که مسئول نوشتن نیکیها و بدیها هستند] بیان نموده که چگونه آن را بنویسند: پس هرکه اراده و قصد و عزم انجام کار نیکی نماید، به سبب آن برای او یک حسنه نوشته میشود، حتی اگر انجامش ندهد؛ و اگر انجامش دهد اجر او به ده تا هفتصد برابر تا چندین برابر بیشتر نوشته میشود؛ و چند برابر بودن اجری که نوشته میشود وابسته به میزان اخلاص در دل و تسری نفع آن به دیگران و عواملی از این قبیل است. و کسی که اراده و قصد و عزم انجام کار بدی کند، ولی برای الله انجامش ندهد، یک اجر برای او نوشته میشود و اگر به سبب مشغولیتی از انجامش منصرف شود، بیآنکه اسباب و مقدماتش را فراهم آورده باشد، برای او چیزی نوشته نمیشود؛ و اگر از روی ناتوانی از انجامش بازبماند، نیت بدش برای او نوشته میشود؛ و اگر انجامش دهد برای او یک گناه ثبت میگردد.
فواید حدیث
- بیان فضل والای الله بر این امت که نیکیها را برای آنها چند برابر نموده و نزد خود مینویسد، ولی بدیها را چند برابر نمینویسد.
- اهمیت نیت در اعمال و اثر آن.
- فضل الله عزوجل و لطف و احسان او که هرکس ارادهٔ کاری نیکی کند و انجامش ندهد، الله آن را یک حسنه مینویسند.